‘De liefde’ is een boek van François Bégaudeau wat hij in 2023 heeft gepubliceerd en dat in 2025 vertaald door Lies Lavrijsen in het Nederlands is uitgebracht. Bégaudeau laat zien hoe hij met een scherp oog en een precieze pen menselijke relaties kan ontleden. Dit boek is geen conventioneel liefdesverhaal vol dramatiek of romantische spanning, maar een klinisch nauwkeurige, soms droogkomische, soms wrange dissectie van hoe liefde ontstaat, functioneert, schuurt en slijt. Het boek schetst het realistische beeld van een relatie. Het daagt je uit om voorbij de clichés te kijken en waarbij het verhaal zich nestelt in de spanning tussen nabijheid en afstand, tederheid en irritatie, verlangen en verveling.

Mijn verwachting van het boek was een meer reflectieve beschouwing op de liefde. Echter was dit een plezierige verrassing wat het boek ook geheel anders maakt dan vele andere boeken over de liefde. We maken kennis met Jeanne en haar allesverslindende verliefdheid voor Pietro die haar helaas niet ziet staan. Terwijl de realiteit van deze verloren verliefdheid zich hard aandient, begint ze een relatie met Jacques. Ze trouwen en leven vijftig jaar naast elkaar, samen in elkaars gezelschap.

Bégaudeau schrijft in korte, soms staccato-achtige zinnen, die bijna essayistisch aandoen. Het lijkt alsof hij met een microscoop naar de relatie kijkt en elk detail wil noteren, zonder opsmuk of dramatische uitvergroting. Terwijl hij tegelijkertijd grote passages van het leven overslaat in het korte verhaal. Dialogen worden niet uitgesponnen, maar in fragmenten weergegeven.
Dat maakt dit boekje bijzonder. Er is een afstandelijkheid in de toon, onderzoekend en bijna wetenschappelijk. En er is de herkenbaarheid van de observaties: kleine ergernissen, triviale gewoontes, het spel van aantrekken en afstoten, het zoeken naar balans tussen intimiteit en autonomie. Juist die wisselwerking zorgt ervoor dat het boek zich op een heel eigen manier laat lezen.

Hoewel de toon vaak droog en observerend is, is de taal van Bégaudeau allerminst saai. Hij hanteert een subtiel ritme, waardoor de tekst bijna muzikaal wordt. Herhalingen, opsommingen en korte beweringen geven de roman een poëtische cadans. Wie houdt van meeslepende verhalen en psychologische diepgang in de klassieke zin, zal in De liefde misschien minder vinden wat hij zoekt. Maar wie zich laat meevoeren door de vorm, ontdekt een tekst die voortdurend trilt van dubbelzinnigheid en precisie.

Bégaudeau presenteert liefde niet als een mysterieus gevoel, maar als een systeem van gedragingen, verwachtingen en gewoontes. Zijn personages bevinden zich in een voortdurende onderhandeling: hoe vaak zien we elkaar, wie neemt het initiatief, hoe verdelen we taken, hoe gaan we om met sleur? In plaats van de liefde te verheffen, trekt hij haar naar beneden, naar het alledaagse, naar de details die relaties werkelijk vormen. “Wat zou hij meenemen naar een onbewoond eiland? Zijn vrouw, om de was te doen. Wat zou zij nooit thuislaten als ze op vakantie gaat? Haar man, om hem te verzuipen.” Daarmee haalt hij de glans er niet per se af, maar maakt hij haar menselijk en tastbaar.
Ondanks de vele mooie verhalen en beelden die zijn beschreven van de liefde, is dit boek een verademing. Het is herkenbaar, reëel en laat ook de ingewikkelde kanten van een lange relatie zien zonder opsmuk. Een liefde zoals de meeste mensen die beleven.

Daarmee bevindt dit boek zich in het spanningsveld van idealen en werkelijkheid. Waar mijn beschreven verwachting van het boek al veel zegt over de idealen die ik verwacht in het boek, ontstond hier in de herkenbaarheid, de schrijfstijl en het alledaagse gezelschap een werkelijkheid dit past. Iedereen kent het verlangen naar passie, naar een allesoverheersende verbondenheid die alle moeilijkheden overstijgt. Maar de werkelijkheid is dat relaties vaak bestaan uit afspraken, praktische beslommeringen, kleine ergernissen en routinematige gebaren. En dat weet Bégaudeau je als geen ander te laten ervaren.

Bégaudeau’s roman past binnen een bredere tendens in de Franse literatuur van de afgelopen decennia: een afkeer van romantische clichés en een voorkeur voor precisie, ontleding en stilistische strengheid. Het is in ieder geval een roman die het gesprek oproept: wat willen we van een boek over liefde? Troost, herkenning, spanning, analyse? Bégaudeau laat zien dat er ook een andere mogelijkheid is: liefde als onderwerp van dissectie.

‘De liefde’ van François Bégaudeau is een onconventioneel boek dat de je dwingt om de roze bril even af te zetten. Voor wie bereid is zich over te geven aan die klinische blik, biedt het boek een rijke, confronterende ervaring. Het laat zien dat liefde niet altijd groots of meeslepend hoeft te zijn, maar dat ze juist in de kleinste gebaren en routines haar ware gedaante toont.
Het boek confronteert en onderzoekt. Het gaf mij ademruimte en vrijheid in de confrontatie met mijn eigen ideeën en verwachtingen. En misschien is dat wel de grootste kracht van Bégaudeau: hij schrijft niet om te troosten of te behagen, maar om ons wakker te schudden in de realiteit van ons eigen liefdesleven.

De liefde van François Bégaudeau, vertaald door Lies Lavrijsen en uitgegeven door Tzara in 2025.

Ben je nieuwsgierig geworden? Dit boek kan je onder andere bestellen via deze link.

‘Orkaanseizoen’ is een meedogenloos en rauw boek geschreven door Fernanda Melchor. Het is gepubliceerd in 2017 en in het Nederlands vertaald door Bart Peperkamp in 2020. Het is een compromisloos boek waarin met woeste taal de harde wereld van een fictief dorp in Mexico wordt beschreven. In een land dat geteisterd wordt door geweld waarin oliemaatschappijen hele dorpen overnemen, beschrijft Melchor een kroniek van een moord.

Het boek begint met de vondst van het lichaam van de zogenoemde heks, een travestiet die buiten de maatschappij staat, zowel gevreesd als opgezocht voor haar medicijnen en spreuken. Als zij vermoord in de rivier wordt gevonden volgt het boek in een wirwar van verhalen verschillende personages en hun perspectieven op het gebeurde en hun ervaringen met de heks, hun leven in het dorp en hun relatie onderling. We volgen vrouwen die onderdrukt worden in een gewelddadige samenleving en mannen die geen uitweg meer zien in hun hopeloosheid.

Een van de meest opvallende kenmerken van ‘Orkaanseizoen’ is de schrijfstijl. Melchor schrijft in lange, ademloze zinnen die zich als een woeste rivier een weg banen door de hoofdstukken. Er zijn hoofdstukken van tientallen pagina’s die uit slechts enkele zinnen zijn opgebouwd. Dit maakt het lezen niet altijd eenvoudig, evenals de wirwar van verhalen die ontstaat rondom ogenschijnlijk losstaande personages die pas aan in het laatste hoofdstuk hun plaats weten te veroveren.

Het taalgebruik is ruw, vulgair, gewelddadig en ongefilterd. Er wordt gescholden, geroddeld, gelogen en uitgehaald. Seksualiteit is nooit liefdevol, maar gewelddadig, transactioneel of vernederend. Deze taal past volledig bij de wereld die Melchor beschrijft: een wereld waarin de beschaving aan flarden ligt, waarin geweld de dominante taal is, en waarin woorden vaak wapens zijn.
Ondanks dat het past bij het verhaal dat Melchor beschrijft, mis ik de beeldende en meer poëtische taal in het boek. Waar nu vooral de personages en de onderlinge verhoudingen worden beschreven in al hun geweld, blijft de omgeving en het dorp op de achtergrond, alsof dit geen rol speelt in het boek. Dit is een gemis wat de context van het boek naar mijn mening veel sterker zou maken en de hardheid onderschrijft.

Elk hoofdstuk is een inkijk in het leven van een ander personage, en samen geven deze stemmen een onthutsend beeld van geweld, armoede, machismo en vooral van de uitzichtloosheid van het bestaan in dit deel van Mexico.
De vrouwen in ‘Orkaanseizoen’ zijn slachtoffers van hun omgeving: ze worden misbruikt, veracht, vernederd of in het beste geval genegeerd zolang ze zich onzichtbaar houden. Tegelijkertijd maakt Melchor ook duidelijk dat de mannen in het verhaal geen echte daders met macht zijn, maar eerder pionnen in een groter, onzichtbaar systeem van geweld, armoede en culturele destructie. De mannen zijn vaak evenzeer slachtoffer van dat systeem: gefrustreerd, doelloos, opgesloten in een beperkte en verstikkende opvatting van mannelijkheid. Hierdoor ontstaat een beklemmend beeld waarin niemand werkelijk vrij is of grip heeft op zijn of haar leven.

Hoewel ze nauwelijks zelf aan het woord komt, is de heks het middelpunt van het verhaal. Ze is een figuur van mysterie en contradictie: tegelijk een outcast en een spilfiguur, gehaat en begeerd, een travestiet en een legende. In de manier waarop de dorpsgemeenschap over haar praat, wordt duidelijk hoe angst, bijgeloof en misogynie haar identiteit vormgeven. De heks is geen individu meer, maar een scherm waarop anderen hun angsten en verlangens projecteren. In zekere zin is zij de belichaming van wat het betekent om vrouw te zijn in deze samenleving: tegelijk middelpunt en totaal machteloos.

Melchor doet geen concessies aan het narratief verlangen naar hoop of structuur. Orkaanseizoen is een roman die weigert te behagen of gerust te stellen. Het is een boek dat je niet gemakkelijk leest en dat je zeker bij zal blijven. Door de onorthodoxe stijl, de verwarrende tijdstructuur en het rauwe taalgebruik is dit geen toegankelijke roman, maar wie zich laat meesleuren door de orkaan die Melchor oproept, wordt beloond met een indringend portret van een samenleving die op instorten staat. Orkaanseizoen is literatuur als aanklacht, als spiegel en als mokerslag – een roman die de lezer wakker schudt, ook al is er geen ontwaken uit de nachtmerrie die het beschrijft. Dus weet waar je aan begint.

“We doen het vanwege die fucking geilheid, en omdat we stom zijn, omdat je gelooft dat mannen je zullen helpen, maar als het eropaan komt, is de vrouw degene die zich uit de naad moet werken om ze eruit te persen en die zich uit de naad moet werken om voor ze te zorgen en zich uit de naad moet werken om ze te onderhouden, terwijl die klootzak van een vent van je het op een zuipen zet en opduikt wanneer hij weer eens zin heeft om te neuken.”

Orkaanseizoen van Fernanda Melchor, vertaald door Bart Peperkamp en uitgegeven door De Wereldbibliotheek in 2020.

Ben je nieuwsgierig geworden? Dit boek kan je onder andere bestellen via deze link.

Vladimir Volkoff’s ‘Dubbelen’, gepubliceerd in 1979 in het Frans en in het Nederlands vertaald in 1980, is geen typische spionageroman. Hoewel de klassieke bouwstenen van het genre als dubbelagenten, inlichtingendiensten, een meesterspion, een verleidster en een verrader zich allemaal aandienen, gebruikt Volkoff deze elementen om voor een diepgaande reflectie in politieke sentimenten wat hij vervolgens weet te verbinden met religie. Volkoff publiceerde een honderdtal boeken en slechts een viertal boeken zijn vertaald naar het Nederlands, waaronder dus ‘Dubbelen’. Met deze roman behaalde hij een wereldsucces. In Frankrijk werden 150.000 exemplaren verkocht en in 1980 zijn vijftien vertalingen aangekondigd.

In het boek neemt de verteller ons mee in zijn inlichtingenwerk. Als romancier kijkt hij terug op een periode van zijn leven waarin zijn carrière op een spannend punt stond. “Nadat ik mijn grijze regenjas aan de wilgen gehangen heb, bezwijk ik nu, tien jaar later, voor de verleiding mijn hart langs typografische weg te luchten.” Hij schetst een wereld vol tekens, wonderen, maskers en iconen die allemaal een belangrijke rol spelen in dit avontuur. Met enige lef weet hij een dubbelspel te creëren waarbij verschillende inlichtingendiensten met elkaar verbonden zijn. Heel langzaam baant de romancier zich een weg door de personages, intriges en politieke spellen die gespeeld worden om tegen het einde de puzzelstukjes op hun plek te laten vallen.

Al filosoferend en denkend, al communicerend en onderzoekend vormt zich langzaam, heel langzaam het verhaal van de spionage, intriges en de personages in dit dubbelspel. Volkoff geeft de romancier de rol van schrijver die terugkijkt op zijn tijd bij de inlichtingendienst en laat de romancier de stereotyperingen van personages in een spionageroman uitvergroten. De klassieke rollen zijn aanwezig: de naïeve intellectueel, de cynische agent, de meedogenloze ambtenaar, de dubbelspeler. Maar Volkoff speelt met deze archetypen op een haast allegorische manier. Zijn personages zijn eerder ideeëndragers dan realistische figuren; ze staan symbool voor grotere morele en ideologische krachten. Hij gebruikt de personages niet voor een conventioneel spannend plot van de typische spionageroman, maar voor een diepgaande reflectie met aandacht voor politiek en religie die hand in hand door het boek heen lopen.

“Ik heb mijn hart altijd graag gezien als een vuist. Maar begrijpt u goed: ik ben bereid hem te openen. Ik geloof dat ik hem al een beetje voel opengaan. Ik dacht altijd dat een vuist het sterkste was in de wereld. Maar onlangs heb ik begrepen van niet. Er is iets dat beter is.”

Het boek voelt enerzijds afstandelijk. De langzame opbouw van het verhaal maakt het zeker in het begin een uitdaging om de aandacht bij het verhaal te houden. Het is soms verwarrend om te lezen met alle personages en moeilijk om het verhaal te volgen. “Door vreemdeling te worden ben je ook van jezelf vervreemd, je spreekt alleen nog maar die taal van de buitenkant, je durft niet diep adem te halen, je maakt kleine stapjes, je buigt je hoofd een beetje en telt je centen en soms voel je een steek in je hart, maar hoe langer hoe zeldzamer.” Ik vond het tijdens het lezen ook lastig om beelden te vormen bij wat ik aan het lezen was door de redelijk afstandelijke schrijfwijze. Ik voelde mij letterlijk de vreemdeling op de afdeling die even mee mag komen kijken in een uitermate complexe wereld.

Toch kent het boek ook vele lange en interessante dialogen over politieke intriges en het zich staande houden in de hiërarchische en politieke organisatie. Maar ook over de gesprekken en methodieken die de romancier toepast in zijn gesprekken waar hij informatie vergaart en de meest interessante zijn de dialogen die over religie en politiek gehouden worden. Volkoff weet religie en politiek met elkaar te verweven in hun uitersten waarin ze vergelijkbaar zijn.
Het enthousiasme van de romancier in zijn avonturen is intrigerend en aanstekelijk. “Als ik me zo’n ontdekking voorstelde liep er een rilling over mijn rug, een rilling van nieuwsgierigheid en van begeerte, de rilling van een minnaar of een kunstenaar bij het zien van het ondoorgrondelijke mysterie van een ander.” Halverwege het boek pakt dit mij ook meer en vormt zich het verhaal waar je op wacht. De puzzelstukjes liggen gesorteerd op hun plaats en kunnen langzaam de puzzel gaan vormen. Zoals de intriges in het boek plaatsvinden, zo is het boek ook geschreven.

Toen Volkoff ‘Dubbelen’ in 1979 publiceerde, bevond de Koude Oorlog zich in een van haar laatste, maar nog steeds intens geladen fasen. De Sovjetunie zat in het staartje van de Brezjnev-periode, waarin desinformatie een geformaliseerd onderdeel was van de buitenlandse politiek. In het westen groeide de bezorgdheid over ideologische beïnvloeding, niet alleen door klassieke spionage, maar ook via de media, culturele instellingen en intellectuele kringen.
In dit boek weet Volkoff deze spanningen te vatten en tot leven te brengen in zijn karakters. Met een filosofische inslag die veel verder gaat dat politiek en religie, vormt dit boek een pleidooi voor morele helderheid. Tegelijkertijd overstijgt het boek zijn tijd en is nog steeds relevant. De thematiek van informatieoorlog, ideologische beïnvloeding en de vervaging van feit en fictie is vandaag relevanter dan ooit

“Zodra ik wakker word kondigen een sterke gemoedsrust, een waakzame vrolijkheid, een genieten van het leven, aangevoeld als een weldaad die de perken niet te buiten gaat, me aan dat alles wat van mij afhangt goed zal verlopen, en zelfs dat het geluk tot op zekere hoogte op mijn hand zal zijn.”

Het is een diepgaand boek met vele lagen dat veel verder gaat dan de spionageroman die zich op de oppervlakte afspeelt. Dat is vanaf het begin van het boek al duidelijk. De trage opbouw van het boek vergt enige aandacht, toch maakt de zoektocht naar de waarheid en de gelaagdheid het een intrigerend boek. Geplaatst in de tijdsgeest waarin het gepubliceerd is en de relevantie van die ontwikkelingen in onze huidige tijd, maakt ‘Dubbelen’ een boek van nu.

Dubbelen van Vladimir Volkoff, vertaald door C. Jongenburger en uitgegeven door Elseviers Literaire Serie in 1980.

Ben je nieuwsgierig geworden? Dit boek kan je onder andere bestellen via deze link.

In 2020 heeft Yuta Takahashi het boek ‘Het restaurant van de herinneringen’ gepubliceerd in Japan. In 2024 bereikte het boek ook de Nederlandse boekenwinkels dankzij de vertaling van de Wereldbibliotheek. Yuta Takahashi is geboren en getogen in de Chiba prefectuur in Japan en in het boek spreekt Takahashi vanuit deze prefectuur. In dit lieve en troostrijke boek zoeken diverse nabestaanden in een restaurant naar een laatste gesprek met hun dierbaren die overleden zijn. ‘Het restaurant van de herinneringen’ is mijn eerste kennismaking met de trend ‘healing fiction’, afkomstig uit Korea en Japan.

Het is een eenvoudig en ontroerend verhaal wat de lezer meeneemt naar een magische plek aan zee in de prefectuur Chiba. We bezoeken een mysterieus restaurant waar verloren herinneringen terug kunnen keren door de smaak van zorgvuldig bereide gerechten. De rustige en charismatische chef, stelt zijn gerechten samen op basis van de herinneringen en gevoelens van de gasten en maakt met liefde en aandacht de karakteristieke gerechten die de overledenen en nabestaanden met elkaar verbinden.
Vanuit pijnlijke herinneringen, schuldgevoelens en rauw verlangen worden nabestaanden getrokken naar het afgelegen restaurant waar herinneringen teruggebracht worden, soms pijnlijk, maar altijd helend.

Het is een eenvoudig verhaal met een zeer simpele en sobere schrijfstijl. Zo nu en dan met veel herhaling, zeker voor het kleine aantal pagina’s. Toch weet Takahashi de geuren en smaken van de unieke Japanse gerechten uit de prefectuur Chiba als geen ander tot leven te brengen en te verweven in het leven van de personages.
De prefectuur Chiba staat in Japan bekend om de moderne ontwikkelingen die de prefectuur heeft ondergaan met de komst van Disney Land, een van de grootste luchthavens van Japan en een zich ontwikkelende industrie. Toch kent Chiba ook altijd nog een traditionele kant, bijvoorbeeld in de landbouw die bekend staat om de pinda’s, de vele mooie tempels in de prefectuur en de fantastische kust en natuur. Wat Takahashi heel mooi heeft gedaan in dit korte boek is al deze elementen van de prefectuur Chiba in het verhaal te verweven met een aantal traditionele gerechten als extraatje. Het boek is daarmee een mooie kennismaking met dit deel van Japan.

Het boek volgt meerdere personages, elk met hun eigen verhaal en gevoel. Een jonge vrouw die worstelt met het verlies van haar moeder, een oudere man die spijt heeft van fouten uit het verleden en een jongen die zijn plaats in de wereld zoekt. In plaats van grootse gebeurtenissen of spectaculaire wendingen, concentreert Takahashi zich op de innerlijke reis van deze mensen. Hun verhalen worden ontrafeld in hun gedachten en door de maaltijden die ze nuttigen.

Healing fiction zijn romans die in het teken staan van alledaagse obstakels die door oprechte aandacht en verbinding kunnen worden overwonnen. Healing fiction richt zich op verhalen die troost bieden, hoop uitstralen en vaak gaan over herstel na emotionele pijn. In een wereld die steeds sneller en soms harder lijkt te worden, verlangen lezers naar boeken die rust brengen.
Takahashi’s boek beantwoordt dat verlangen. Hij kiest voor introspectie, zachte reflectie en eenvoudige menselijke verbindingen. “Mensen kunnen nu eenmaal glimlachen, zelfs als ze verdrietig zijn. Ons vermogen om naar iemand te glimlachen, maakt ons tot mens.” Dat maakt het boek bijzonder geschikt voor lezers die op zoek zijn naar een verhaal dat niet overweldigt, maar juist uitnodigt tot ademhalen, voelen en verwerken.
Het is een trend die snel aan populariteit wint en waar veel boeken mee verkocht worden. Uiteindelijk denk ik dat veel boeken eigenlijk troostend en helend kunnen zijn. Het verschil met dit boek is wel dat het er hier dik bovenop ligt en dat zorgt er ook voor dat het boek regelmatig aan kwaliteit inlevert. Healing fiction is de nieuwe bestseller trend en ik denk dat het een ontzettend goed werkende marketing truc is.

‘Het restaurant van de herinneringen’ is een hartverwarmende en lieve bestseller over de kracht van herinneringen. Het is een boek vol troost dat we onze gedachtes veelal zwaarder maken dat ze hoeven te zijn en zo is het ook overduidelijk de zogenoemde healing fiction. Ondanks dat is het een simpel en snel te lezen boek. Ik mis de diepgang en de kracht van de magie en verbeelding die van de pagina’s spat bij veel andere Japanse schrijvers.
Het boek raakt op een licht verteerbare wijze met minimale diepgang de zwaardere thema’s in het leven zoals verlies, rouw, vergeving en zelfacceptatie. “Alles gaat voorbij. Loslaten is onvermijdelijk. Hoeveel je ook aan een ander denkt, het afscheid komt onverbiddelijk.” Wie op zoek is naar een verhaal dat niet overweldigt, maar omhult; dat niet dwingt, maar uitnodigt — zal zich thuis voelen in het zachte licht van Takahashi’s restaurant. Een boek om langzaam te lezen, met aandacht, zoals een goede maaltijd, en om lang in je hart te bewaren. Kortom, een gemakkelijk leesbaar en vooral troostrijk boek voor een druilerige middag waarin je kennis wilt maken met healing fiction.

“Alleen al door naast hem te lopen, voelde ze zich veilig. Als het aan haar lag, liep ze samen met hem naar het einde van de wereld.”

Het restaurant van de herinneringen van Yuta Takahashi, vertaald door Nuanxed en uitgegeven door De Wereldbibliotheek in 2024.

Ben je nieuwsgierig geworden? Dit boek kan je onder andere bestellen via deze link.