Spookeiland

---

Ik ben voor niemand bang. Niet voor de nacht, niet voor het oerwoud of voor de dieren. Ik ben nergens bang voor. Ik heb niets meer te wensen.

---

‘Spookeiland’ is een klein boek vol avontuur uit Sri Lanka van Martin Wickramasinghe uit 1949. Hij wordt veelal aangeduid als de vader van de moderne Sri Lankaanse literatuur en heeft veel boeken op zijn naam staan die in vele talen zijn vertaald. Met het boek ‘Spookeiland’ heeft hij een aantrekkelijk jeugdboek geschreven wat een inkijkje geeft in het Sri Lankaanse leven.

We maken kennis met een jonge jongen in een Sri Lankaans dorp. Hij haalt veel kattenkwaad uit met zijn vrienden en verzint de wildste spellen om zich te blijven vermaken. Zijn vader heeft er genoeg van en plaatst hem op een andere school waarbij hij logeert bij het schoolhoofd en zijn gezin. Hier ontsnapt hij op een avond en komt op een vissersboot terecht. Zo beleefd hij vele avonturen.
Dan besluit hij met zijn goede vriend Jinna weg te lopen van huis en belanden ze uiteindelijk op een eiland, een spookeiland. Volgens de plaatselijke legendes stikt het van de slangen op het eiland en dwaalt er een spook rond. Onbevreesd gaan de twee jongens aan wal en bouwen daar succesvol een mooi leven voor zichzelf op. De jongens trotseren de gevaren, ontmaskeren de spoken en stichten er een bloeiende plantage.

Het is een gemakkelijk te lezen boek, een echt jeugdboek met korte zinnen en een snel verhaal. Toch zit er diepgang in de thematiek en weet Wickramasinghe er een spannend verhaal van te maken wat een beeld geeft van het land, de cultuur en het erfgoed van Sri Lanka. Zijn taalgebruik is eenvoudig, maar doordrongen van symboliek.

In het boek worden een aantal onderwerpen en thema’s aangeraakt die een mooi beeld geven van het land en hoe de geschiedenis van het voormalig gekoloniseerde eiland nog altijd impact heeft. Een van de onderwerpen die Wickramasinghe aan weet te stippen is de spanning tussen traditionele overtuigingen en de moderne benadering van de wereld. Het eiland symboliseert de oude wereld, terwijl de buitenstaanders die het betreden staan voor de krachten van de moderniteit die deze wereld proberen te begrijpen en beheersen.
Ook folklore en verhalen spelen een belangrijke rol in het boek en hoe deze invloed hebben op de mensen in een land, hoe het hun gedrag en gedachten stuurt. “Ik wist dat volwassenen zulke dingen geloofden: dat de dode in de gedaante van een cobra kon terugkeren, om op die manier de nabestaanden te beschermen. Ik had dat nooit serieus genomen en had nooit eerder aan die mogelijkheid gedacht.” De vraag blijft of de geesten en mysterieuze gebeurtenissen daadwerkelijk bestaan, of dat ze slechts een weerspiegeling zijn van de collectieve angst en geloofssystemen van de eilandbewoners.
Ook de relatie tussen mens en natuur wordt beschreven door Wickramasinghe. Het eiland is niet slechts een decor, maar een levend, ademend wezen dat invloed uitoefent op degenen die er komen. “De boot danste op de door de wind opgezweepte golven; het boegwater spoot tegen de zijkant.”
Tot slot komt ook de confrontatie vanuit de koloniale geschiedenis van Sri Lanka naar voren in het beeld van de eilandbewoners en bezoekers en de worsteling met de culturele identiteit. Het komt mooi terug in de moderne gedachtengang of de bureaucratische rompslomp die ineens opgeroepen wordt om de jongens in een keurslijf te dwingen waar het eiland niet in past.

Het is een kort, simpel en symbolisch jeugdboek. Het is een mooie kennismaking met Sri Lanka. Ik merk wel dat de snelheid en het gemak in het verhaal mij soms verveelde, hoewel dit uiteraard ook inherent is aan een jeugdboek. Een aanrader voor de nieuwsgierige kids die graag meer van de wereld willen leren en zeker ook voor de volwassene die kennis wil maken met het mooie en wilde Sri Lanka!

Spookeiland van Martin Wickramasinghe, vertaald door J.J. Allard de Kom en uitgegeven door Het Wereldvenster in 1979.

Ben je nieuwsgierig geworden? Dit boek kan je onder andere lezen via deze link.

---