Portret in sepia

---

Ik leef tussen diffuse tinten, omfloerste mysteries, onzekerheden; de toon om mijn leven te vertellen komt meer overeen met die van een portret in sepia…

---

‘Portret in sepia’ is het derde en laatste boek in deze reeks van Isabel Allende gepubliceerd in 2000. Het is het boek dat ‘Het huis met de geesten’ en ‘Fortuna’s dochter’ met elkaar verbindt. ‘Portret in sepia’ is een mooie familiesage, waarin een aantal personages uit Isabel Allende’s vorige romans terugkomen en we nog altijd de familie Del Valle volgen. Het boek is lekker en fijn leesbaar maar tipt weer niet aan ‘Het huis met de geesten’. Qua lezen en de schrijfstijl van Allende komt ‘Portret in sepia’ overeen met ‘Fortuna’s dochter’. Waar het in Fortuna’s dochter een zoektocht was naar verloren liefde, volgt ‘Portret in sepia’ de familie Del Valle middels kleindochter Aurora Del Valle en wordt het een heerlijke familiesaga.

Aurora Del Valle, van kleins af aan geliefd door haar grootouders. Haar moeder Lynn Sommers komt bij de geboorte te overlijden en haar vader wil niets met haar te maken hebben, waarna Severo Del Valle met Lynn trouwt. Eliza Sommers en Tao Chi’en voeden Aurora op. Als Tao Chi’en komt te overlijden brengt Eliza haar geliefde kleindochter naar haar andere grootmoeder, namelijk Paulina Del Valle. In het grote huis ontstaat een bijzondere relatie tussen Aurora en haar ondernemende, rijke grootmoeder.
Eliza en Paulina hebben elkaar gezworen niets over de eerste vijf levensjaren van Aurora te vertellen en haar leven pas echt te laten beginnen als ze bij Paulina komt. Aurora groeit op in een complexe familiegeschiedenis vol mysterie, liefde en verlies en blijft zoeken naar de puzzelstukjes van haar jeugd die maar niet op hun plek lijken te vallen. “Er zijn zoveel geheimen in mijn familie dat ik misschien niet eens genoeg tijd heb om ze allemaal te onthullen: de waarheid is vluchtig, schoongespoeld door stortregens.” Tijdens haar zoektocht, gekweld door afschuwelijke nachtmerries, ontvouwt zich een complex familieverhaal, dat zich afspeelt tegen de achtergrond van politieke onrust en sociale veranderingen in de Verenigde Staten en Chili.

Allende is staat bekend om haar kunst om historische contexten te verweven met krachtige persoonlijke verhalen en ‘Portret in sepia’ is daar weer een mooi voorbeeld van! Het speelt zich af tegen het einde van de 19e eeuw als de goudkoorts in Californië langzaam afzwakt en Chili dat geteisterd wordt door oorlogen en burgerstrijd.
Severo Del Valle vecht mee voor zijn land Chili en we volgen hem langs de meest gruwelijke beschrijvingen van de oorlog. Bijvoorbeeld de beschrijving van een veldslag waarin de Chilenen Lima innemen en vele slachtoffers vallen. Ook Severo is slachtoffer en zijn been moet worden afgezet terwijl hij balanceert op het randje van de dood.

Allende schrijft poëtisch, lyrisch en doorgrondend. Gedurende het verhaal wisselt het perspectief en de tijd, maar altijd met de focus op het leven van Aurora. Ze kan daarin veel details meegeven zonder de aandacht van mij als lezer te verliezen. Voor je het goed en wel beseft zit je in Chili en zie je de oorlog van dichtbij of kan je bijna perfect meedraaien ten huize Del Valle.

Aurora del Valle is een intrigerend hoofdpersonage, wiens emotionele en psychologische groei gedetailleerd wordt uitgewerkt. Haar onzekerheden en twijfels maken haar menselijk en herkenbaar. De sterke vrouwelijke figuren rondom haar – zoals Paulina Del Valle en Eliza Sommers of Nivea Del Valle – vormen steunpilaren en uitdagingen in haar zoektocht naar haar identiteit.
Wat ik zo bijzonder vind in deze serie van Allende zijn de kleine dingen van karakters en personages die in andere boeken worden genoemd en hier weer terugkomen, zoals de schoonheid van Rosa die we leren kennen in het boek ‘Huis met de geesten’ of de schrijvende familieleden van Clara in datzelfde boek. “Ik schrijf om de oude geheimen uit mijn kindertijd op te helderen, mijn identiteit vast te stellen, mijn legende te creëren. Uiteindelijk zijn de herinneringen die we hebben geweven het enige wat we allemaal hebben.” Het maakt het een gelaagde serie waarin je pas in het geheel van de serie de historie en beweegredenen van ieder uitgewerkt personage pas goed leert kennen.
Ook de mannelijke personages zijn complex en gelaagd. Severo del Valle, bijvoorbeeld, is een idealist met een sterk rechtvaardigheidsgevoel, iets wat ook bij andere mannen in de familie terugkomt. Of hoe butler Williams die we pas laat in het boek echt leren kennen, Paulina in haar waarde laat bij zijn huwelijksaanzoek. De dynamiek die bijvoorbeeld tussen hen speelt, geeft een ontroerende gelaagdheid aan het gehele verhaal van de familie Del Valle.

“Ik zoek waarheid en schoonheid in de transparantie van een blaadje in de herfst, in de perfecte vorm van een slak op het strand, in de welving van een vrouwelijke rug, in de textuur van een oude boomstam, maar ook in andere vluchtige vormen van de werkelijkheid.”

De thema’s van familiebanden, vrouwelijke veerkracht en historische contexten zijn in alle drie de boeken prominent aanwezig, maar in ‘Portret in sepia’ wordt de psychologische kant van het verleden en de impact daarvan op het individu extra benadrukt. Het gewicht van geheimen en een verborgen verleden weegt zwaar op Aurora. De liefde is een thema wat eveneens veel terugkomt bij de vrouwen in de familie, zeker een eerste liefde. “Ze was destijds verliefd op de liefde geworden en had zich tevreden gesteld met de kruimeltjes die ze kreeg van een man die meer geïnteresseerd was in weggaan dan in bij haar blijven.” Aurora stapt vol overtuiging in haar eerste verliefdheid waar ze bedrogen uitkomt, maar ze hervindt zich in haar liefde voor fotografie en ontmoetingen later in het leven.

Maar in welke volgorde is het fijn om deze boeken te lezen? De huidige serie heeft namelijk een andere volgorde dan waarin Allende de boeken heeft geschreven. Als je de volgorde die de huidige serie in de nieuwe druk aangeeft volgt, namelijk ‘Fortuna’s dochter’, ‘Portret in sepia’ en ‘Huis met de geesten’ dan lees je de boeken in chronologische volgorden. Mocht je de boeken liever in de volgorde lezen waarin Allende ze ook geschreven heeft, dan begin je eigenlijk achteraan in het verhaal met ‘Het huis met de geesten’ en ontmoet je de kinderen van Nivea en Severo Del Valle die voornamelijk in ‘Portret in sepia’ een grotere rol zullen spelen, het boek dat Allende als laatste heeft geschreven. Dan lees je vervolgens ‘Fortuna’s dochter’ waarin je Eliza Sommers volgt en het begin van de familiekroniek leest. Dit is een op zichzelf staand boek ten opzichte van ‘Het huis met de geesten’. Tot slot lees je dan het verbindende boek, de brug tussen de twee eerdere boeken, namelijk ‘Portret in sepia’.

“We zijn nu allemaal op de leeftijd om gevoelens die nergens toe dienen overboord te gooien en alleen die gevoelens te koesteren die ons helpen te leven. Verdraagzaamheid is er een van.”

Al met al is dit weer een parel van Allende. ‘Portret in sepia’ is een prachtig geschreven, gelaagde roman waarin Allende erin slaagt om een meeslepend familie-epos te creëren en te verbinden dat niet alleen boeit door zijn intrigerende personages, maar ook door de rijke historische en sociale context. Absoluut een aanrader voor liefhebbers van een roman over de zoektocht naar een verborgen verleden in een roerige historische context. En als je dan besluit een van de boeken uit de serie op te pakken, in welke volgorde dan ook, dan raad ik je aan ze alle drie te lezen.

Portret in sepia van Isabel Allende, vertaald door Brigitte Coopmans en uitgegeven door De Wereldbibliotheek in 2001.

Ben je nieuwsgierig geworden? Dit boek kan je onder andere bestellen via deze link.

---